June 30, 2020

“ಮೈಸೂರಿನ ನಾಡಗೀತೆ… “ಕಾಯೋ ಶ್ರೀ ಗೌರಿ”

Share This

ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಶಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜನರ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ಮತ್ತು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಗೀತೆಯಾಗಿದ್ದು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ, ಜನ ಗಣ ಮನ…. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಧ್ವಜ, ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಗೀತೆಗಳಿತ್ತು. ಆ ನಾಡಗೀತೆಗಳನ್ನು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬರೋಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಗಾಯಕ್ವಾಡಿ…, ನವನಗರದ ಜೈ ಜೈ ಮಹಾರಾಜ್…., ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ ಜೈ ಭವಾನಿ…., ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ದೇವರು ಉಳಿಸು, ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಯಾ ರಬ್ ಹುಮಾರೆ ಬಾದಶಾಹ ಕೋ…..ಹೀಗೆ ಆನೇಕ ನಾಡಗೀತೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ನಾಡಗೀತೆಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜರನ್ನು ಹೊಗಳಿ ವೈಭವೀಕರಿಸುವ ಗೀತೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅಂತೆಯೇ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಹ ನಾಡ ಗೀತೆ ಇದ್ದು, ಇದು ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ವೊಡಿಯರ್ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಗೌರಿ ಅಥವಾ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವಿಡುವ ನಾಡಗೀತೆಯಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ನಾಡಗೀತೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸದೇ ದೇವರನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಗೀತೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರಿಂದಲೇ ಬೇರೆ ನಾಡಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅನನ್ಯ.

 

1831 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಆಡಳಿತದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬಹಳ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವೊಡಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಸೂರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು 1881 ರಂದು ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮಹಾರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡಿಯಾರ್‌ ರವರ ಆಡಳಿತ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, ಮಹಾರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡಿಯಾರ್ ಅವರು ನಾಡ ಗೀತೆ ರಚಿಸಲು ತಮ್ಮ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿಗಳಾದ ‘ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ ಪಿತಾಮಹ’ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಕವಿ ಬಸವಪ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೇ  “ಕಾಯೋ ಶ್ರೀ ಗೌರಿ…”ಎಂಬ ನಾಡಗೀತೆ.

ಇದನ್ನು ಮಹಾರಾಜರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್  ಆಗಿದ್ದ ಬಾರ್ಟೆಲ್ಸ್ ಅವರು ಮತ್ತು ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣರವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿದರು. ಈ ಗೀತೆಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ರಾಗ ಧೀರಶಂಕರಭರಣಂನಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಸ್ವರ ಸಿ ಮೇಜರ್ (ಅಯೋನಿಯನ್ ಸ್ಕೇಲ್) ನಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಹಾಡು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಬೆಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಹಾಡಿದರು.

1919 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿ ಸರ್ ಅಲ್ಬಿಯಾನ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಟಾಗೋರ್ ರವರು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ “ದಿ ಮೆಸೆಜ್ ಆಫ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ಸ್” ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಲು ಬೇಟಿಯಾದಾಗ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಗಿನ ದಿವಾನರಾದ ಎಂ.ಕಂತರಾಜ್ ಅರಸುರವರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ನಾಡಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದಾಗ, ಟ್ಯಾಗೋರ್ ರವರು ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಟಾಗೋರ್ ಅವರ “ಆನಂದೊ ಲೋಕ್…” ಇದು “ಕಯೋ ಶ್ರೀ ಗೌರಿ…” ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನ ಗಾನ ಮನ ಅವರ ರಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಈ ಹಾಡಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಗವು ಸಂಗೀತಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ನಾಡಗೀತೆಗಳು ಸಹ ಮರೆತುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುಃಖಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಮೈಸೂರಿನ ನಾಡ ಗೀತೆಯು ಸಹ ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ಮರೆತೇಹೋಗಿದೆ.

ಈ ಗೀತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ….

ಕಾಯೋ ಶ್ರೀ ಗೌರಿ ಕರುಣಾಲಹರಿ

ತೊಯಜಾಕ್ಷಿ ಶಂಕರೀಶ್ವರಿ

ವೈಮಾನಿಕ ಭಾಮಾರ್ಚಿತ ಕೊಮಲಕರ ಪಾದೇ(2)

ಶ್ರೀಮಾನ್ವಿತ ಭೂಮಾಸ್ಪದೆ ಕಾಮಿತ ಫಲದೇ (2)

ಶುಂಬಾದಿಮ ದಾಮ್ಬೋನಿಧಿ ಕುಮ್ಬಜ ನಿಭದೇವಿ(2)

ಜಮ್ಭಾಹಿತ ಸಂಭಾವಿತೆ ಶಾಂಭವಿ ಶುಭವೀ(2)

ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮುಂಡಿಕೆ ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮೆಂದ್ರ(2)

ನಾಮಾಂಕಿತ ಭೂಮೀಂದ್ರ ಲಲಾಮನ ಮುದದೆ(2)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *